Blog > Komentarze do wpisu

Aktualna sytuacja w produkcji mączek mięsno-kostnych

Aktualna sytuacja w zakresie stosowania, metod wykrywania i identyfikacji gatunkowej mączek mięsno-kostnych [1]

 

 

Nowoczesne, intensywne technologie chowu i hodowli zwierząt wymagają, aby stosowana w żywieniu pasza zawierała odpowiedni poziom białka pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Jeszcze do niedawna różnego rodzaju mączki uzyskane ze zwierząt stanowiły jedno ze źródeł wysokowartościowego, łatwo przyswajalnego białka i zwykle wchodziły w skład wytwarzanych mieszanek paszowych dla zwierząt gospodarskich i ryb. Także w żywieniu przeżuwaczy materiały paszowe pochodzenia zwierzęcego miały stosunkowo szerokie zastosowanie u wysoko produkcyjnych zwierząt.

Do takich białek zwierzęcych stosowanych w przeszłości w żywieniu przeżuwaczy można zaliczyć mączkę rybną, która w niewielkim stopniu rozkłada się w żwaczu (30 – 45 %) i odznacza się wysoką zawartością lizyny i metioniny w białku paszowym trawionym w jelicie. Podobne właściwości ma również mączka z krwi. Mączka mięsna lub mięsno-kostna uzyskana ze zwierząt lądowych charakteryzuje się nieco mniejsza zawartością lizyny i metioniny, a w żwaczu rozkłada się tylko około 50 % białka ogólnego tych mączek. W Polsce produkuje się mączkę keratynową z piór kurzych ( z niewielkim udziałem mączki z krwi), której białko rozkłada się w żwaczu w około 35 %, a strawność jelitowa białka paszowego nierozłożonego w żwaczu wynosi około 74%. Biorąc pod uwagę stopień rozkładu w żwaczu białka ogólnego materiałów paszowych pochodzenia zwierzęcego, skład aminokwasowi białka nierozkładalnego w żwaczu oraz jego strawność jelitową, można przyjąć, że stanowią one dobre uzupełnienie niedoborów aminokwasowych, szczególnie u wysokowydajnych zwierząt przeżuwających. Stad też wynika obecny nacisk niektórych krajów, aby dopuścić mączkę rybną do żywienia przeżuwaczy.

Mączki mięsno-kostne stanowią także źródło energii i składników mineralnych. Zakaz ich stosowania sprawia, że do przemysłowych mieszanek paszowych konieczne jest dodawanie większej ilości tłuszczu, co powoduje problemy technologiczne, ponieważ trudniej jest uzyskać odpowiednią jakość granulatu. Z kolei jego jakość ma decydujący wpływ na strawność i wykorzystanie paszy, zatem na przyrost masy ciała czy efekty ekonomiczne. Poza tym stosowane w żywieniu zwierząt gospodarskich pasze przemysłowe trzeba często uzupełniać składnikami mineralnymi, chociażby kredą, fosforanami i chlorkiem sodu.

Wystąpienie epidemii gąbczastej encefalopatii bydła ( bovine spongiform encephalopathy – BSE) spowodowało wprowadzenie szeregu aktów prawnych mających na celu ograniczenie stosowania przetworzonego białka zwierzęcego w żywieniu zwierząt gospodarskich. Pierwszy zakaz, wprowadzony w Wielkiej Brytanii 18 lipca 1988 r., dotyczył stosowania w żywieniu bydła mączek mięsno-kostnych pochodzących od przeżuwaczy. Z początkiem lipca 1994 roku wprowadzono zakaz karmienia bydła, owiec i kóz mączką mięsno-kostną ze ssaków. Następnie w 2001 r. wstrzymano całkowicie stosowanie przetworzonego białka zwierzęcego w paszach dla zwierząt gospodarczych przeznaczonych do produkcji surowców i produktów żywnościowych pochodzenia zwierzęcego. Wyjątek stanowi mączka rybna, którą dopuszczono do karmienia innych zwierząt niż przeżuwacze. W kolejnych latach wprowadzono akty prawne precyzujące zakaz stosowania produktów pochodzenia zwierzęcego w żywieniu zwierząt gospodarskich. Ze względu na fakt, że obowiązujące przepisy nie przewidują żadnych poziomów tolerancji, obecność zabronionych składników pochodzenia zwierzęcego w paszach stanowi naruszenie zakazu paszowego.

Zgodnie z obecnie obowiązującym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr. 1069/2009 i rozporządzeniem Komisji (UE) nr. 142/2011 zakazane jest stosowanie przetworzonego białka pochodzenia zwierzęcego w następujących przypadkach:

1)       żywienia zwierząt lądowych danego gatunku, innych niż zwierzęta futerkowe, przetworzonym białkiem zwierzęcym  ze zwierząt tego samego gatunku, ale dopiero po spełnieniu dodatkowych środków kontroli;

2)       żywienia zwierząt odpadami gastronomicznymi lub materiałem paszowym zawierającym odpady gastronomiczne lub z nich wyprodukowanych, z wyjątkiem zwierząt futerkowych;

3)       żywienia zwierząt gospodarskich paszami roślinnymi pozyskanymi z użytków i wypasie na pastwiskach, na których zastosowano nawozy organiczne lub polepszacze gleby inne niż obornik przed upływem karencji wynoszącym 21 dni;

4)       żywienia ryb hodowlanych przetworzonym białkiem pochodzącym z ryb tego samego gatunku.

Również, zgodnie z przedstawionymi wyżej przepisami prawnymi dopuszczone do stosowania w żywieniu zwierząt gospodarskich są następujące produkty:

1)      mleko i produkty na bazie mleka, siara;

2)      jaja i przetwory jajeczne;

3)      żelatyna pochodząca od zwierząt innych niż przeżuwacze;

4)      hydrolizaty białkowe pochodzące od zwierząt innych niż przeżuwacze oraz ze skór i skórek przeżuwaczy;

5)      tłuszcz paszowy.

Ponadto zwierzęta inne niż przeżuwacze mogą być karmione;

1)      mączkami rybnymi;

2)      fosforanami dwuwapniowym i trójwapniowym pochodzącym od zwierząt innych niż przeżuwacze;

3)      produktami z krwi pochodzącymi od zwierząt innych niż przeżuwacze.

Wyjątek stanowią młode, nieodsadzone przeżuwacze, u których można zastosować produkty mlekozastępcze zawierające mączkę rybną.

Ponadto trzeba zaznaczyć, że rozporządzenie Komisji (UE) 808/2003 z dnia 12 maja 2003 r. określa wymagania dla tłuszczów paszowych oraz hydrolizatów białkowych. Zgodnie z wytycznymi zawartość nierozpuszczalnych zanieczyszczeń stałych w tłuszczach paszowych pochodzących od przeżuwaczy nie powinna przekraczać 0,15 %, a w odniesieniu do hydrolizatów białkowych pozyskanych od przeżuwaczy masa cząsteczkowa nie powinna przekraczać 10 000 Da.

W lipcu 2010 r. Komisja Europejska wydała komunikat do parlamentu Europejskiego i Rady zatytułowany „Druga mapa drogowa dla TSE. Dokument strategiczny w sprawie pasażowalnych encefalopatii gąbczastych na lata 2010 – 2015”. Dokument ten został wydany w celu przybliżenia planowanych zmian pod kątem dostosowania przepisów prawnych do sytuacji, w której Unia Europejska jest bliska wyeliminowania BSE z populacji bydła. Niemniej jednak konieczne jest zachowanie czujności i stałe monitorowanie sytuacji na wypadek pojawienia się nowych ognisk BSE lub nowego czynnika wywołującego TSE. Zmiany w przepisach, zgodnie z komunikatem, mają być wprowadzone stopniowo w oparciu o naukową ocenę ryzyka opracowaną przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA).

Proponowane na poziomie Unii Europejskiej zmiany maja dotyczyć stopniowego uchylania zakazu paszowego, przy jednoczesnym uwzględnieniu dwóch opcji rozwiązań, a mianowicie:

1)       Określenie poziomu tolerancji zawartości przetworzonego białka w paszach przeznaczonych dla zwierząt hodowlanych.

2)       Uchylenie przepisów dotyczących zakazu paszowego w odniesieniu do zwierząt innych niż przeżuwacze (świnie, drób, ryby)

Nadal jednak będzie obowiązywał zakaz powtórnego przetwarzania wewnątrzgatunkowego, czyli np. mączka mięsno-kostna z drobiu mogłaby być podawana wyłącznie świniom. Warunkiem koniecznym do przeprowadzenia takich zmian jest dostępność wiarygodnych i precyzyjnych metod badawczych umożliwiających identyfikację gatunkową przetworzonego białka zwierzęcego. Liberalizacja zakazu i możliwość stosowania  przetworzonego białka zwierzęcego w żywieniu i produkcji mieszanek paszowych dla zwierząt nieprzeżuwających umożliwiłoby zmniejszenie deficytu białka w przemyśle paszowym.

 



[1] Anna Weiner, Ilona Paprocka, Agata Gołębiowska, Krzysztof Kwiatek; „Życie Weterynaryjne” 87∙ 2012 ∙ NR 12.

 



wtorek, 22 stycznia 2013, wieniumorski

Polecane wpisy