sobota, 17 marca 2012

Komisja Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO

 

            W chwili obecnej Komisja Kodeksu Żywnościowego jest najważniejszą organizacją międzynarodową zajmującą się bezpieczeństwem żywności, zdrowiem konsumentów i zapewnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością. Powstała w 1963 roku w ramach Wspólnego Programu dla Norm dotyczących Żywności powołanego przez Organizację ds. Wyżywienia i Rolnictwa ONZ (ang. Food and Agriculture Organization of the Unitet Nations – FAO) oraz Światową Organizację  Zdrowia  ( ang. World Health Organization – WHO).

            Kodeks Żywnościowy ( Codex Alimentarius) jest zbiorem przyjętych w skali międzynarodowej norm żywnościowych, praktyk, zaleceń i wytycznych wykorzystywanych przez urzędowe organy kontroli, przemysł rolno spożywczy oraz środowiska naukowe. Forum Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO oraz jej ciał pomocniczych jest miejscem deklarowania potrzeb i oczekiwań zarówno konsumentów, jak i przedsiębiorców przemysłu rolno – spożywczego. Z tego właśnie powodu zwiększa się zaangażowanie w jej prace organizacji pozarządowych, a w szczególności zrzeszeń i ruchów konsumenckich oraz stowarzyszeń producentów żywności.

            Należy podkreślić, że w Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO i jej komitetach panuje atmosfera współpracy i dążenia do konsensusu z uwagi na wspólny cel – bezpieczeństwo i ochronę zdrowia publicznego oraz zapewnienie uczciwych praktyk w handlu międzynarodowym. Kodeksy praktyk i zalecenia zawarte w Kodeksie Żywnościowym – Codex Alimentarius dostarczają szeregu uznanych na szczeblu międzynarodowym wytycznych dla istniejących już zakładów przetwórczych, wytycznych do organizowania systemów nadzoru nad bezpieczeństwem produktów żywnościowych, stosowania wewnętrznych metod kontroli dla nowych lub rozwijających się zakładów przetwórczych, a także wskazówek dotyczących wybranych dziedzin związanych z przetwórstwem rolno – spożywczym, kontrolą i monitorowaniem jakości żywności.

            Kodeksowe normy jako dokumenty dobrowolne, tworzą płaszczyznę porozumienia pomiędzy odbiorca a dostawcą w obrocie międzynarodowym, pozwalając na jasne sprecyzowanie oczekiwań odbiorcy i deklaracje dostawcy, dotyczącą wysokiej jakości oferowanych produktów żywnościowych.

            Obecnie członkami Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO jest 175 państw. W pracach Komisji uczestniczyć mogą obok państw członkowskich, państwa zainteresowane normami żywnościowymi, na zasadach określonych dla obserwatorów. Obserwatorami mogą też być międzynarodowe organizacje rządowe i pozarządowe, które mają prawo zgłaszać uwagi na każdym etapie tworzenie norm, z wyjątkiem ustaleń końcowych, w których przywilej głosowania mają tylko członkowie Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO.

            Normy kodeksowe, wytyczne, zalecenia, i inne dokumenty tworzone przez Komisje Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO, jej 10 Komitetów ogólnych, 7 Komitetów Branżowych, 6 Regionalnych Komitetów Koordynacyjnych i Grupy Zadaniowe AD Hoc o bardzo szerokim spektrum działania. Ważnym obszarem dla działań w tym zakresie stają się pasze, szczególnie w zakresie zastosowania metodologii oceny ryzyka w różnych typach zagrożeń w żywieniu zwierząt. W tym celu Wspólnota Europejska zaproponowała na forum CAC wznowienie Grupy Zadaniowej ds. Żywienia Zwierząt. Znany jest również fakt, że WE ma trudności z zanieczyszczeniami w paszach dla zwierząt importowanych z państw  i wznowienie prac grupy zadaniowej powinno być priorytetem dla państw członkowskich WE.  

                 

 

Krzysztof Kwiatek - Państwowy Instytut Weterynaryjny - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach.



piątek, 16 marca 2012

Definicja żywności funkcjonalnej ustalona przez organizację Functional Food Science In Europe (FUFOSE) brzmi:

 

Żywność może być uznawana za funkcjonalną jeżeli udowodniono jej korzystny wpływ na jedną lub kilka funkcji organizmu ponad efekt odżywczy, a jej działanie prozdrowotne powinno być udokumentowane badaniami naukowymi. Działanie jej polega na poprawie stanu zdrowia oraz samopoczucia i/lub zmniejszenia ryzyka chorób. Tego typu żywność musi przypominać żywność tradycyjną i wykazywać korzystne oddziaływanie w ilościach, które oczekuje się, że będą normalnie spożywane z dietą. Nie mogą to być tabletki, proszki, saszetki itp.  

 



Geneza żywności funkcjonalnej[1]

 

 

            Dieta człowieka przez ponad 10000 lat czyli od okresu Paleolitu do czasów okresu Paleolitu do czasów nam współczesnych uległa olbrzymim zmianom wynikającym ze zmian zachowań i nawyków żywieniowych jak i wartości odżywczej żywności. W tamtym czasie człowiek odżywiał się głównie mięsem upolowanej zwierzyny, rybami (owocami morza) oraz owocami dziko rosnących drzew, używał też prawdopodobnie rosnących wtedy różnego rodzaju roślin (ziół) jako przypraw. Przejście do odżywiania się żywnością przetworzoną o wysokiej zawartości sodu i uwodornionych tłuszczów, niskiej zawartości włókna, a także zmiany trybu życia spowodowało wzrost otyłości oraz chorób chronicznych takich jak choroby układu krążenia, cukrzyca typu 2 oraz nowotwory.

            Badania nad bioaktywnymi czynnikami zawartymi w żywności i ich wpływem na zdrowie człowieka prowadzone są od kilkudziesięciu lat, a ich liczba jest ogromna. Bioaktywne związki mogą pomagać w zapobieganiu i redukowaniu występowania wielu chorób o przebiegu przewlekłym czyli ogólnie mówiąc poprawie zdrowia populacji. Tylko z tytułu stosowania kwasów tłuszczowych omega-3 i steroli roślinnych oszczędności w wydatkach na leczenie w USA szacuje się na  2-3 bilionów dolarów rocznie.

            Żywność, która zawiera bioaktywne składniki określa się obecnie jako żywność funkcjonalną.   

 

 



[1] V Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Una Medicina Una Hygiena” Wrocław 5-6 listopada 2010, monografia. 

Tadeusz Kubiński – Badania kontrolne pozostałości chemicznych w żywności. 



1 , 2